Tóm tắt các ý chính
– AI là thủ phạm chính: Nhu cầu về cơ sở hạ tầng AI đang đẩy giá RAM, GPU và CPU lên cao kỷ lục năm 2026, với DRAM tăng 47% và DDR5 64GB gấp đôi so với đầu 2025.
– Tái phân bổ sản xuất: Các nhà sản xuất như SK Hynix, Micron và Samsung đang chuyển công suất từ thị trường tiêu dùng sang doanh nghiệp và AI, khiến nguồn cung cho SMEs bị co hẹp.
– Rào cản chuỗi cung ứng: Hạn chế về công nghệ tiên tiến (5nm/7nm), tắc nghẽn đóng gói chip, và phụ thuộc vào nhà cung cấp duy nhất tạo ra tình trạng khan hiếm nghiêm trọng.
– Yếu tố địa chính trị: Căng thẳng Mỹ-Trung về xuất khẩu chip và hạn chế nguyên liệu thô đang làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
– Dự báo đến 2027: Tình trạng thiếu hụt sẽ kéo dài đến ít nhất 2026-2027, doanh nghiệp cần lập kế hoạch cho biến động chi phí IT dài hạn.
Bạn có bao giờ mở báo giá mua RAM cho văn phòng mà giật mình? Hay lên kế hoạch nâng cấp server nhưng thấy giá GPU tăng vọt đến mức không thể tin nổi? Chào mừng đến với thực tế khắc nghiệt của thị trường linh kiện 2026.
Nếu bạn đang nghĩ rằng đây chỉ là một đợt tăng giá bình thường, tôi có tin không mấy vui: tình hình còn phức tạp hơn nhiều. Và quan trọng nhất, nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ngân sách IT của doanh nghiệp bạn trong vài năm tới.
Cuộc đua AI: Khi công nghệ khổng lồ “hớt tay trên” cả thị trường
Hãy tưởng tượng bạn đang xếp hàng mua bánh mì ở một tiệm nổi tiếng. Đột nhiên, một công ty lớn đến đặt mua toàn bộ sản lượng của tiệm trong 2 năm tới. Bạn và những khách hàng thường ngày sẽ ra sao?
Đó chính xác là điều đang xảy ra với RAM, GPU và CPU.
Các đại gia công nghệ như Google, Microsoft, Amazon và Meta đang xây dựng các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ. Họ cần hàng triệu con chip để chạy các mô hình AI như ChatGPT, Gemini hay Claude. Và họ sẵn sàng trả bất kỳ giá nào để có được chúng.
Khủng hoảng nguồn cung chip AI toàn cầu
Con số nào cho thấy mức độ nghiêm trọng? Gartner dự báo giá DRAM sẽ tăng 47% trong năm 2026. DDR5 64GB RDIMM module dự kiến sẽ tăng gấp đôi so với đầu năm 2025. Đây không phải là lạm phát thông thường – đây là sự khan hiếm có hệ thống.
HBM – Loại bộ nhớ “ăn” hết công suất sản xuất
Có một chi tiết kỹ thuật mà các CEO cần hiểu: HBM (High-Bandwidth Memory).
HBM là loại bộ nhớ đặc biệt dành cho AI, nhanh hơn và mạnh mẽ hơn RAM thông thường rất nhiều. Vấn đề? Sản xuất 1 bit HBM cần nhiều diện tích wafer silicon hơn so với DDR4 hoặc DDR5 thông thường.
Các nhà sản xuất như SK Hynix và Micron đang dồn 100% công suất vào HBM. Tại sao? Vì lợi nhuận từ HBM cao gấp 3-4 lần so với RAM tiêu dùng, và các hyperscaler sẵn sàng ký hợp đồng mua hàng tỷ USD trước.
Kết quả? Nguồn cung DDR4 và DDR5 cho doanh nghiệp vừa và nhỏ bị co hẹp nghiêm trọng. Công suất sản xuất năm 2026 của Samsung và SK Hynix đã được “sold out” hoàn toàn.
Khi GPU trở thành “hàng hiếm” như vàng
Bạn nhớ cơn sốt GPU thời đào Bitcoin năm 2017-2018 chứ? Tình hình hiện tại tệ hơn nhiều.
GPU thiếu hụt trầm trọng xuyên suốt năm 2026. Không chỉ giá tăng – nhiều model thậm chí chuyển sang chế độ “allocation-only”, nghĩa là chỉ phân bổ cho khách hàng ưu tiên. Thời gian chờ đợi kéo dài, và nếu bạn không phải là đại gia công nghệ, cơ hội mua được card đồ họa cao cấp rất thấp.
Ba yếu tố tạo nên “cơn bão hoàn hảo”
1. Nvidia thống trị quá mạnh
Nvidia chiếm hơn 80% thị phần GPU cho AI. Họ là người dẫn đầu, nhưng cũng là điểm nghẽn duy nhất. Khi cầu vượt xa cung từ một nhà cung cấp, giá tự nhiên tăng vọt.
2. Công nghệ sản xuất tiên tiến bị giới hạn
GPU hiện đại được sản xuất trên nút công nghệ 5nm hoặc 7nm – công nghệ tiên tiến nhất hiện nay. Vấn đề là chỉ có TSMC (Taiwan) và Samsung có khả năng sản xuất ở quy mô lớn.
TSMC vừa tăng giá 3-10% cho các nút công nghệ dưới 5nm. Con số tưởng nhỏ này lan tỏa ra toàn bộ chuỗi cung ứng, khiến giá GPU và CPU cao cấp đều tăng theo.
3. Tắc nghẽn đóng gói chip
Nhiều người không biết rằng sau khi chip được sản xuất, chúng cần được “đóng gói” – một quy trình phức tạp không kém. Công nghệ CoWoS (Chip-on-Wafer-on-Substrate) dùng cho HBM và GPU cao cấp đang gặp tắc nghẽn nghiêm trọng.
Kết quả? Ngay cả khi TSMC sản xuất được nhiều chip hơn, việc đóng gói vẫn là rào cản.
CPU – Tăng giá âm ỉ nhưng tác động sâu rộng
CPU không tăng giá chóng mặt như RAM hay GPU, nhưng đừng để điều đó đánh lừa bạn.
Giá CPU bị ảnh hưởng gián tiếp qua hai kênh:
Thứ nhất, TSMC tăng giá foundry (nhà máy đúc chip) 3-10% cho công nghệ tiên tiến. Intel, AMD, và Apple đều phải trả thêm chi phí này, và tất nhiên, họ chuyển gánh nặng xuống khách hàng.
Thứ hai, nhu cầu về CPU server cho AI đang cạnh tranh trực tiếp với CPU doanh nghiệp. Các hyperscaler đặt mua hàng trăm nghìn CPU server, khiến nguồn cung cho thị trường SME và enterprise truyền thống bị thu hẹp.
Bảng so sánh tác động theo loại linh kiện
| Linh kiện | Mức độ tăng giá | Thời gian thiếu hụt | Tác động đến SMEs |
|---|---|---|---|
| RAM (DDR5) | 47% – gấp đôi | Đến Q1 2027 | Rất nghiêm trọng – ảnh hưởng trực tiếp mọi hệ thống |
| GPU | 50-100% (tùy model) | Xuyên suốt 2026-2027 | Nghiêm trọng cho doanh nghiệp cần xử lý đồ họa/AI |
| CPU | 10-20% | Đến 2026 | Vừa phải – nhưng kéo theo chi phí tổng thể |
| SSD (NAND) | 30-45% | Đến cuối 2026 | Nghiêm trọng – ảnh hưởng storage và cloud cost |
Chiến tranh thương mại: Khi chính trị làm đứt gãy chuỗi cung ứng
Nếu bạn nghĩ công nghệ không liên quan đến chính trị, hãy nghĩ lại.
Cuối năm 2024, Mỹ áp đặt kiểm soát xuất khẩu chip và thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc. Chính sách “small yard, high fence” (sân nhỏ, hàng rào cao) này nhằm hạn chế khả năng AI của Trung Quốc.
Trung Quốc đáp trả bằng cách hạn chế xuất khẩu germanium và gallium – hai nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất chip. Và cả hai bên đều đang “ăn quả đắng”.
Chính sách xuất khẩu chip Mỹ-Trung và tác động tới doanh nghiệp
Hậu quả cụ thể
– Nexperia (Trung Quốc) dừng hoạt động, tạo ra thời gian chờ 6-8 tuần cho linh kiện rời (discrete components).
– TSMC và Samsung gặp khó khăn trong việc nhập nguyên liệu, dẫn đến chậm trễ sản xuất.
– Chi phí logistics tăng vọt khi các công ty phải tìm nguồn cung ứng thay thế từ các quốc gia khác.
Đối với SMEs và enterprises Việt Nam, điều này có nghĩa là không chỉ giá tăng, mà thời gian giao hàng cũng kéo dài từ 2-3 tháng lên 4-6 tháng cho một số linh kiện.
Tại sao doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu thiệt nhất?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất đối với độc giả Tiphu.
Trong thị trường khan hiếm, luật chơi rất đơn giản: ai trả nhiều tiền hơn và cam kết khối lượng lớn hơn sẽ được ưu tiên. Các hyperscaler như AWS, Google Cloud, Microsoft Azure sẵn sàng ký hợp đồng mua hàng tỷ USD và đặt cọc trước hàng năm.
SMEs? Chúng ta chỉ có thể “nhặt” những gì còn sót lại từ thị trường spot (giao ngay).
Ba kịch bản thực tế
Kịch bản 1: Nâng cấp server bị trì hoãn
Một công ty fintech tại TP.HCM lên kế hoạch mở rộng hệ thống vào Q2 2026. Khi họ yêu cầu báo giá, nhà cung cấp thông báo: RAM DDR5 tăng 60%, GPU không có hàng, thời gian chờ 5 tháng.
Kết quả? Dự án trì hoãn, ảnh hưởng đến roadmap phát triển sản phẩm.
Kịch bản 2: Chi phí cloud tăng đột biến
Nhiều SMEs nghĩ chuyển lên cloud sẽ tránh được vấn đề phần cứng. Sai lầm lớn. AWS, Azure, GCP đều đang tăng giá dịch vụ từ 15-30% trong năm 2026 để phản ánh chi phí phần cứng tăng.
Kịch bản 3: Phải chấp nhận hardware yếu hơn
Một agency marketing muốn mua workstation với 64GB RAM và RTX 4080. Báo giá quá cao, họ phải “xuống đời” còn 32GB RAM và RTX 4060 – ảnh hưởng năng suất render và xử lý video.
DDR4 “hết đát” và những lựa chọn khó khăn
Có một chi tiết kỹ thuật khác đáng chú ý: DDR4 đang dần kết thúc vòng đời (end-of-life).
Các nhà sản xuất đang ngừng sản xuất DDR4 để chuyển qua DDR5. Về lý thuyết, DDR5 tốt hơn, nhanh hơn. Nhưng trong ngắn hạn, điều này tạo ra hai vấn đề:
1. Doanh nghiệp dùng hệ thống cũ (chỉ hỗ trợ DDR4) gặp khó khăn mua RAM mở rộng.
2. DDR5 đắt hơn rất nhiều và chưa tương thích ngược, buộc phải thay cả mainboard.
Nếu hệ thống hiện tại của bạn đang dùng DDR4, đây là lúc cần quyết định: nâng cấp toàn bộ lên DDR5 (tốn kém) hay chấp nhận giới hạn mở rộng?
Timeline: Chuỗi sự kiện tạo nên “cơn bão hoàn hảo”
Cuối 2024:
– Mỹ áp đặt kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc
– Trung Quốc hạn chế xuất khẩu germanium và gallium
– Nexperia gặp gián đoạn sản xuất
Năm 2025:
– HBM displacement (thay thế) tăng tốc – các hãng dồn công suất vào HBM
– DDR4 bước vào giai đoạn end-of-life
– TSMC công bố tăng giá 3-10% cho nút công nghệ tiên tiến
Năm 2026 (hiện tại):
– Đỉnh điểm thiếu hụt – giá RAM, GPU tăng kỷ lục
– Samsung và SK Hynix thông báo công suất đã “sold out”
– Giá GPU và bộ nhớ tăng gấp đôi ở một số phân khúc
Dự báo 2027-2028:
– Thiếu hụt tiếp tục đến ít nhất Q1 2027
– Các nhà máy mới dự kiến hoàn thành sau 2028
– Ổn định có thể xảy ra, nhưng giá khó về mức cũ
Ai là người hưởng lợi từ cuộc khủng hoảng này?
Trong mọi khủng hoảng đều có người thắng và người thua. Hãy xem ai đang “cười trong mưa”:
Người thắng:
– Nhà sản xuất bộ nhớ (Samsung, SK Hynix, Micron): Lợi nhuận tăng vọt nhờ giá cao và margin HBM
– TSMC: Sức mạnh định giá chưa từng có, tăng giá mà khách hàng vẫn phải chấp nhận
– Hyperscalers (AWS, Google, Microsoft): Ưu tiên nguồn cung, chuyển chi phí xuống khách hàng cloud
Người thua:
– SMEs và mid-market: Chi phí IT tăng, hạn chế mở rộng
– Người tiêu dùng: PC và smartphone tăng giá hoặc giảm specs
– Doanh nghiệp không phải tech: Bị ép tăng chi phí mà không có kế hoạch
Chiến lược ứng phó cho doanh nghiệp: Bạn nên làm gì ngay?
Nếu bạn là CEO, CTO hoặc IT Manager, đây là lúc cần hành động, không chỉ quan sát.
1. Lập kế hoạch dài hạn ngay (3-5 năm)
- Forecast ngân sách IT tăng 40-60% cho hardware trong 2-3 năm tới
- Ưu tiên các dự án quan trọng nhất, hoãn những gì có thể hoãn
- Khóa giá sớm với nhà cung cấp nếu có thể
2. Xem xét hybrid cloud thông minh
- Giữ lại on-premise cho workload ổn định, không cần scale
- Sử dụng cloud cho workload biến động hoặc temporary
- Negotiation với cloud provider về committed use discounts để giảm tác động tăng giá
3. Đầu tư sớm hơn vào hardware
Nếu bạn có kế hoạch mở rộng trong 2-3 năm tới, hãy xem xét mua sớm hơn kế hoạch. Mua 50 server ngày hôm nay với giá X tốt hơn mua 50 server sau 1 năm với giá 1.5X.
4. Tối ưu hóa những gì đang có
- Audit toàn bộ infrastructure: Có máy nào đang idle không?
- Optimize software: Nhiều ứng dụng có thể chạy tốt hơn với ít tài nguyên hơn
- Virtualization và containerization: Tận dụng tối đa mỗi server vật lý
5. Xây dựng quan hệ với nhà cung cấp
Trong thị trường khan hiếm, relationship là vàng. Nhà cung cấp sẽ ưu tiên phân bổ hàng cho khách hàng trung thành, có lịch sử mua hàng ổn định.
Ánh sáng cuối đường hầm: Khi nào mới hết khủng hoảng?
Câu hỏi tỷ USD: Khi nào giá sẽ giảm?
Thực tế không mấy lạc quan. Các chuyên gia dự báo thiếu hụt kéo dài đến ít nhất 2026-2027. DRAM undersupply được forecast đến Q1 2026 là lạc quan nhất.
Các yếu tố có thể thay đổi game
Positive signals:
– Các nhà máy chip mới đang được xây dựng tại Mỹ và Châu Âu (nhờ Chips Act)
– TSMC mở rộng công suất tại Arizona và Nhật Bản
– Samsung đầu tư thêm vào công nghệ 3nm và 2nm
Negative factors:
– Nhu cầu AI tiếp tục tăng, có thể vượt xa mọi dự báo
– Căng thẳng địa chính trị Mỹ-Trung chưa có dấu hiệu giảm
– Chu kỳ xây nhà máy chip mất 3-5 năm, quá chậm so với tốc độ tăng nhu cầu
Dự báo thực tế? Ổn định có thể bắt đầu cuối 2027 hoặc 2028, khi các nhà máy mới hoàn thành và đi vào hoạt động. Nhưng giá sẽ không bao giờ về mức 2023-2024 nữa.
Bài học lớn: Sự phụ thuộc nguy hiểm
Cuộc khủng hoảng này phơi bày một sự thật khó chịu: toàn bộ thế giới công nghệ phụ thuộc vào một số ít công ty và khu vực địa lý.
– 90% chip tiên tiến đến từ Đài Loan (TSMC)
– 70% bộ nhớ đến từ 3 hãng: Samsung, SK Hynix, Micron
– 80% GPU AI đến từ Nvidia
– Nguyên liệu hiếm tập trung ở Trung Quốc
Sự phụ thuộc nguy hiểm vào các ông lớn công nghệ
Đây là bài học lớn không chỉ cho ngành công nghệ mà cho mọi doanh nghiệp: diversification (đa dạng hóa) và resilience (khả năng phục hồi) trong chuỗi cung ứng không phải là lựa chọn – đó là điều bắt buộc.
Lời kết: Sự chuẩn bị là chìa khóa
Giá RAM, GPU và CPU cao ngất ngưỡng không phải là tin vui. Nhưng đối với những nhà lãnh đạo thông minh, đây là cơ hội để:
– Tái đánh giá chiến lược IT của mình
– Xây dựng infrastructure linh hoạt hơn
– Tạo ra lợi thế cạnh tranh thông qua tối ưu hóa tốt hơn
Doanh nghiệp chuyển đổi chiến lược, đầu tư công nghệ và dẫn đầu đến 2026
Những doanh nghiệp hiểu rõ bối cảnh này và hành động sớm sẽ vượt qua cơn bão dễ dàng hơn. Những ai còn chần chừ sẽ phải trả giá đắt – theo đúng nghĩa đen.
Câu hỏi không phải là “Liệu giá có giảm không?” mà là “Doanh nghiệp tôi đã sẵn sàng cho 2-3 năm tới chưa?”
Hành động hôm nay sẽ quyết định khả năng cạnh tranh của bạn ngày mai. Đừng để khủng hoảng chip trở thành rào cản cho sự phát triển của doanh nghiệp.
Tiphu – Đồng hành cùng doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên số
FAQ: Những câu hỏi thường gặp về khủng hoảng linh kiện 2026-2027
1. Giá RAM, GPU, CPU cao đến bao giờ?
Dự báo kéo dài đến ít nhất Q1/2027. Dù nhà máy mới đi vào hoạt động, giá cũng khó trở lại mức thấp như 2023-2024 do cầu AI quá lớn và chi phí công nghệ mới cao hơn.
2. Có thể mua linh kiện cũ (second-hand) để vượt khủng hoảng?
Được, nhưng hãy kiểm tra bảo hành và nguồn gốc kỹ. Lưu ý DDR4 nhanh chóng end-of-life, nguồn cung cũng sẽ hạn chế.
3. Cloud sẽ cứu doanh nghiệp nhỏ khỏi tăng giá phần cứng?
Không hoàn toàn. Giá dịch vụ cloud cũng tăng để bù chi phí hardware mới. Doanh nghiệp cần thương lượng giá ưu đãi, cam kết dài hạn với nhà cung cấp.
4. Đầu tư máy chủ/PC thời điểm này có nên chờ?
Nếu cần cho dự án quan trọng, nên đầu tư sớm. Đợi càng lâu càng đối mặt nguy cơ giá tiếp tục tăng và thiếu hàng.
5. Vậy doanh nghiệp nên làm gì?
Lên kế hoạch dài hạn, audit tài sản công nghệ, tối ưu tài nguyên hiện tại, cân nhắc hybrid cloud và xây dựng quan hệ chặt với nhà cung cấp.
